روحانیت شیعه مسئولیت و رسالت دفاع از مبانی دینی، بسط و تبلیغ اندیشههای مذهبی را براساس آموزههای اسلامی عهدهدار است. آنچه این نهاد بنیادین را در موقعیت گروه مرجع دینی، سیاسی و حتی اجتماعی قرار میدهد، سرمایههای اجتماعی، دامنه اعتماد و دلبستگیهایی است که در عرصة عمومی نسبت به آنها وجود دارد. حفظ این سرمایههای اجتماعی مستلزم دقتنظرهایی است که باید با مراقبتهای مستمر، برآوردهای دقیق، اصلاح و ترمیمهایی مداوم انجام تا از بروز ذهنیت منفی که میتواند سرمایه بزرگ اعتماد اجتماعی را با فرسایش مواجه سازد، ممانعت نماید. با تأمل بر برخی از روندهای جاری میتوان به موضوعاتی اشاره کرد که در نقش عوامل اختلالآفرین بالقوه و بالفعل میتوانند منشأ تعمیق ذهنیتهایی باشند که روند اعتماد عمومی نسبت به روحانیت را تحت تأثیر قرار دهند. شاخصههایی همچون ترجیح مباحث نظری بر کارکردهای اجتماعی، نقدها و تعارضهای درونگفتمانی و سیاسی، الگوهای سبک زندگی، برآمدن جریانات سطحیاندیشی و عدم مدیریت به هنگام آنها، ضعف مکانیزمهای دفاع از جامعه در برابر روندهای آسیبشناختی رمزگشایی از ساحتهای ناپیدا منتسب به روحانیت، از جمله زمینههایی هستند که نمیتوان آثار و عواقب کارکردی آن را بر نگرشها و ارزیابیهای اجتماعی نادیده انگاشت. با بررسی دقیق و موشکافی صحیح این زمینههاست که میتوان اختلالات پیشآمده را قبل از تعمیق، مدیریت و بازاندیشی کارآمد از آثار و عواقب فرساینده آن ممانعت کرد.