کاوش نظری در نسبت بین رضایت‌مندی و احساس خوشبختی با دین و باورهای مذهبی (با تأکید بر اسلام، نظام معرفتی و آموزه‌های گفتمانی آن)

نوع مقاله : مقاله ترویجی

چکیده
احساس رضایت و خوشبختی گرچه امری نسبی است و عواملی همچون فرهنگ، شرایط اجتماعی و کیفیت زندگی در تمایزات ادراکی و تعریفی آن مداخله می‌کنند، اما یکی از بنیادی‌ترین نیازهای بشر است که بخش زیادی از تلاش‌ها، عمر و انرژی انسان مصروف کسب و تداوم آن می‌گردد. عوامل و زمینه‌های روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و معرفتی گوناگونی در ایجاد و تعمیق احساس رضایت و یا بالعکس در تضعیف و فرسایش آن مداخله دارند. یکی از موضوعاتی که در ادوار اخیر به ویژه محل بحث، بررسی و تفحص اندیشمندان حوزه‌های روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و دین بوده است، بررسی و واکاوی نقش و کارکرد باورهای دینی در تقویت و استحکام رضایت است. تاکنون تحقیقات و پژوهش‌های میدانی، تأملات نظری و بررسی‌های تحلیلی گوناگونی در این عرصه انجام شده است که نتایج به دست آمده گویای تأثیر اثباتی دین بر کسب رضامندی است. در اسلام و آموزه‌های اسلامی نیز اشارات و بنیان‌هایی قابل مشاهده و استنباط است که نشانگر اهمیت مسأله رضایت و کسب رضامندی در نتیجه تعمیق باورهای دینی است. دین و باورهای دینی واجد کارکردهایی مثل «ایجاد امنیت و آرامش درونی»، «افزایش قدرت بازاندیشی تحولات و روندها»، «تقویت عزت نفس و کسب کرامت درونی»، «پویایی و نشاط‌انگیزی»، «استیلای بر خویشتن و کنترل مدیریت خویشتن» و «ایجاد حلقه‌های هم‌پیوند در قالب شبکه‌های اجتماعی» است که تماماً در ایجاد و تحکیم رضایت و کسب احساس خوشبختی تأثیرگذارند.
کلیدواژه‌ها
احساس خوشبختی، دین و باورهای دینی، کارکردهای دین، امنیت و مقام امن، معنابخشی، هویت‌آفرینی، گفتمان دینی