درآمدی بر عوامل و زمینه های فرسایش و اختلال در اعتماد اجتماعی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

چکیده
هرگونه تصمیم‎گیری در زندگی اجتماعی در مواجهه با عدم قطعیت‎ها، مخاطرات و پیش‎بینی‎ناپذیری امور، بدون اعتماد ناممکن است: اعتماد به منابع خود، کارآمدی دیگران و پایبندی تعمیم‎یافته به توافق‎های ضمنی. اهمیت اعتماد اجتماعی در زندگی روزمره ایجاب می‎کند که بدانیم چه عواملی اعتماد را تضعیف می‎کند؟ بررسی حاضر با تکیه بر مباحث نظری جامعه‎شناسی، به ویژه دیدگاه‎های تحلیلی آنتونی گیدنز و نظریه ساختاری پیوتر زتومکا دربارة اعتماد اجتماعی؛ نقش تجربه تاریخی، امنیت، زبان و کارکردهای گفتمانی، چارچوب‎ها (نظام خویشاوندی، روابط محلی، جهان‎بینی، آداب و رسوم اجتماعی)، رویکردهای اخلاقی، فرهنگ و نهادها و فرآیند سیاسی را به مثابة بسترهای شکل‎گیری عوامل فرساینده اعتماد اجتماعی بررسی کرده است. از این دیدگاه، اعتماد اجتماعی پدیده‎ای بین‎الاذهانی است که در روند تعامل اجتماعی شکل می‎گیرد و بدون بازنگری در مبانی و چارچوب‎های تجربه شده اعتماد، نمی‎توان مانع از تأثیرگذاری عوامل اختلال و فرسایش آن شد. رویکرد ناظر بر این بررسی، توصیفی ـ تحلیلی است.  نقش اعتماد اجتماعی در انسجام جامعه، ایجاب می‎کند که زمینه‎های آسیب‎پذیری و فرسایش آن از دیدگاه‎های مختلف بررسی شود. ضمن آنکه بررسی زمینه‎های آسیب‎پذیری شرط مقابله فعال و کارآمد با بی‎اعتمادی در جامعه است.
کلیدواژه‌ها