خانواده از بنیادیترین نهادهای اجتماعی در ایران است که کارویژهها و نقشهای بنیادینی را ایفا کرده و عاملی برای پایداری، ثبات و انسجام در نظام شخصیتی و ساختار اجتماعی جامعه ایران به شمار میرود. صیانت از این نهاد برای پویایی و جامعهپذیری مناسب نسلهای جدید از مهمترین بنیانهای راهبردی و کارکردی در فرایند سیاستگذاری کشور به شمار میرود. تغییر و تحولات پردامنه و بروز اختلالات و ناکارکردیهای ناخواسته و پیشبینی نشده شرایط خاصی را بر خانواده ایرانی تحمیل کرده است که ثبات ارتباطی و پیشبرد اهداف کارکردی این نهاد به ویژه در تربیت و جامعهپذیری مناسب نسلهای جدید را با نوسانات و آسیبهای متفاوتی مواجه کرده است. بررسی الگوهای تربیتی در خانواده ایرانی از مقدماتی است که در شناخت الگویابی شخصیتی نسل جوان ضرورت داشته و آثار کارکردی آن را مشخص میسازد. در این مقاله برخی از شاخصهای نظام تربیتی متداول در خانواده ایرانی و عواقب کارکردی آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. با توجه به تحولات اخیر در جامعه، شاخصهای جدید و متفاوتی در نظام شخصیتی نسل جدید قابل مشاهده است که رویارویی آنان با فرایندها، مسائل و مشکلات زندگی را دچار مشکل کرده و تعهد و مسئولیتپذیری آنان جهت تشکیل خانواده و ایستادگی در برابر ناملایمات و پایداری در قبال مسئولیتها را با مشکل مواجه کرده است. تبیین وضعیت امروزین الگوهای شخصیتی نسل جدید که متأثر از بنیانهای تربیتی و تحولات اجتماعی است، مسائل خانواده را در چشمانداز آینده جامعه ایران تحت تأثیر قرار میدهد. آگاهی از این مختصات مقدمهای است برای تدبیر شرایط فراروی.