آینده دین؛ گونه‌شناسی از روایت‌ها، پنداشته‌ها و احتمالات

نوع مقاله : مقاله ترویجی

چکیده
یکی از سؤالات بنیادینی که بویژه با اوج‌گیری مدرنیته و متعاقب ارائه دیدگاه ماکس وبر مبنی بر رشد عقلانیت و سکولاریزاسیون، مطرح گردیده است، جایگاه دین در روابط و مناسبات اجتماعی و حضور و بقای آن در زندگی جمعی است. این شرایط بویژه در نگاه به آینده ابهامات بیشتری را مطرح کرده است، آیا دین روند رو به تضعیفی خواهد داشت، یا اینکه دین موقعیت و جایگاه خود در زندگی جمعی را حفظ خواهد کرد. در این پژوهش تلاش شده است با نگاه آینده‌شناختی موقعیت دین در زندگی آینده اجتماعی را مورد بازکاوی قرار دهد. مجموع بررسی‌ها گویای این است که جایگاه دین در آینده در 4 قالب و الگو قابل پیش‌بینی است:
1- حفظ کلان روایت‌های دینی با الگوهای پیشین؛ 2- تکثرگرایی دینی و رشد خرده روایت‌ها؛ 3- تضعیف و به حاشیه رفتن دین در مقابل عقلانیت و خرد فردی و جمعی و جایگزینی آن؛ 4- تداوم وضعیت جاری و حفظ قالب‌ها و ترکیب‌های دینی موجود.
در این گزارش تلاش شده است با استناد به شواهد و استدلال‌های عقلانی و استعانت از داده‌ها و پژوهش‌های انجام شده و همچنین مطالعه شواهد جاری و روند دین در فرایندهای تاریخی و نیز شرایط جاری دین در اجتماعات غیرغربی و غربی، این فرضیات مورد بازکاوی و ارزیابی قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها