اجماع جمعی در دنیای جدید: امکان و فرآیندها

نوع مقاله : مقاله ترویجی

چکیده
اهمیت اجماع در علوم اجتماعی به اعتبار نقش آن در پی‌ریزی نظم اجتماعی تبیین شده است. مفهوم اجماع علاوه بر علوم اجتماعی، در حوزه‌های سیاست و تحلیل افکار عمومی نیز به کار می‌رود، کاربرد آن از دیدگاه‌های مختلف، معنای آن را با ابهام زیادی روبرو کرده است. بحث حاضر دربارة اجماع در دنیای امروز، بررسی وضع اجماع در جامعه ایران و طرح موضوع چالش‌های اجماع است. بر پایة دیدگاه دورکیم، می‌توان گفت اجماع سویة غیرمادی واقعیت‌های اجتماعی است که با ارزش‌ها، عقاید و هنجارهای مسلط گروه‌های اجتماعی انطباق می‌یابد. تکثر و تحول نظم اجتماعی نشان می‌دهد که اجماع مقوله‌ای پویاست و نمی‌توان آن را در قالب جغرافیایی، تاریخی یا وضعیت ایستا محدود کرد. اجماع برآمد پویش میدان تعامل اجتماعی است. بسط و تقویت اجماع در جامعه مستلزم فعال کردن فرآیندهای مشارکت، رقابت، اعتراض، مخالفت و خروج است. برخی از مهم‌ترین کارکردهای اجماع در جامعه عبارت است از: انسجام، اعتماد، روابط اجتماعی پویا، تقویت نیروهای پیشبرنده اجتماعی. بر زمینة این کارکردها، چالش‌های اجماع در جامعه ایران در تلاقی ترکیب اجتماعی با گرایش به دوگانة سنت ـ مدرنیته، در ابعاد و موضوع‌های مختلف گسترش می‌یابد.
کلیدواژه‌ها