تفاهم اجتماعی، پایة تبیین رفتار افراد، گروه ها و واحدهای اجتماعی در فضای اجتماعی است. فرآیند تفاهم که به طور گسترده در روانشناسی و روانشناسی اجتماعی مفهومپردازی شده است، پس از چرخش جامعهشناسی به تبیین مفاهیم نرم، ناظر به بافتهای اجتماعی و رفتار، در مطالعات اجتماعی کاربرد یافته است. نوشتار حاضر با توضیح معنای اساسی تفاهم، ماهیت چرخش جامعهشناسی تفاهم و ماهیت تفاهم اجتماعی آغاز میشود و با بحث دربارة ابعاد و بنیانهای تفاهم اجتماعی گسترش مییابد. بر پایة این جستار، تفاهم در سطح جوامع سنتی از نوع چهرهبهچهره، سرشار از مایههای عاطفی، روابط گرم، و تجربه بیواسطه است، اما در جامعه مدرن، متأثر از ساختارها و روابط نوین اجتماعی، روشهای رسیدن به تفاهم نیز تغییر یافته است. تعامل و زبان، چارچوبها و منابع و قابلیتها، بنیانهای تفاهم اجتماعی شناخته میشوند. زبان با امکان تبدیل دادههای پراکنده حسی و مفاهیم به نماد، امکان تفاهم اجتماعی را بهویژه در سطح روابط مجازی و انتزاعی گسترش داده است. شکلگیری جامعه در مرز میان نظم اجتماعی و اضمحلال که با تمایل بافت اجتماعی به کثرت و تمایزیابی، فرآیند اضمحلال را تشدید میکند، تأکیدی است بر اهمیت فرآیند تفاهم اجتماعی در فضای اجتماعی.