عدالت، ارزش مغفول یا نیازجمعی: بازکاوی وضعیت شاخص ‏های عدالت از نگاه مردم

نوع مقاله : مقاله ترویجی

چکیده
عدالت، یکی از ارزش‌های اساسی‌ای بوده است که در متن گفتمان انقلاب اسلامی ایران قرار داشته است و جامعه ایران مداوماً بر اهمیت آن پافشاری کرده است. اهمیت نقش عدالت در آموزه‌های دینی و تأکید منادیان و رهبران انقلاب بر پایبندی به اصل عدالت و هدایت سیاست‌ها و راهبردهای کشور برای تحقق برابری در تمامی عرصه ‏ها و رفع تبعیض سبب شد که عدالت به یک مطالبه جمعی تبدیل گردد. سؤالی که اکنون پیش‌روی تحلیل‌گران است این است که پس از گذشت 4 دهه از انقلاب اسلامی، نگرش جامعه دربارة شاخص‌ها و ابعاد عدالت چگونه ارزیابی می‌شود؟ آیا مردم بر این باورند که روندهای اجتماعی و سیاست‌ها و برنامه‌های کشور، منجر به تقویت عدالت و برابری در عرصه‌های متفاوت گردیده یا اینکه تحولات این عرصه با انتظارات اجتماعی انطباق ندارد. این مقاله تلاش دارد تا با رجوع به داده‌های بدست آمده از پژوهش‌ سنجش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان که در سطح ملی با نمونه‌ای قابل تعمیم در سراسر کشور انجام گردیده است، ارزیابی جامعه از میزان تحقق عدالت و برابری از نگاه مردم را مورد بازکاوی و تحلیل قرار دهد. این بررسی هم متضمن ابعاد عدالت سیاسی است و هم برخی از شاخص‌های عدالت اجتماعی، اقتصادی و قومی را بر مبنای داده‌های مذکور مورد توصیف و تحلیل قرار می‌دهد. هدف این مقاله صرفاً بررسی پنداشته‌ها و ارزیابی‌های عمومی از شاخص‌های عدالت است و نه بررسی دقیق و واقعی شاخص‌های عدالت. بنابراین آنچه کانون توجه است ارزیابی‌ها و ذهنیت‌ها و به تعبیری برداشت جامعه از میزان تحقق عدالت است.
کلیدواژه‌ها