کالبد شکافی تمایزات اخلاقی در اندیشه دینی و اخلاق در تفکّر پُست مدرن

نوع مقاله : مقاله ترویجی

چکیده
باور به اخلاق و ضرورت آن را کما بیش می­توان در اندیشه دینی، در اندیشه مدرنیسم و در اندیشه پست مدرنیسم یافت. اما این سه باور، تمایزات عمیقی ـ هم در حوزه مفاهیم اخلاقی و هم در حوزه مبانی اخلاقی ـ با یکدیگر دارند. اندیشه پست مدرن معتقد به اخلاق سکولار و غیر دینی است. برخی از مختصات اخلاق سکولار عبارتند از: غیر دینی بودن و اصالت دنیا. برخی از ویژگیهای اخلاق دینی نیز عبارتند از: ابتنا بر اعتقاد به خدا و دین، توجه توأمان به حسن فاعلی و حسن فعلی، همه جانبه نگری و تأمین کننده نیازهای اصیل انسانی و ذو مراتب بودن ارزشهای اخلاقی. برخی از مهمترین تمایزات اخلاقی بین «اندیشه دینی» و «اندیشه پست مدرن» عبارتند از: اختلاف دیدگاه درغایت و آرمان، اختلاف نظر درجهت گیری ارزشی افعال، نسبیت اخلاقی، آفرینش اخلاق و عدم کلیت احکام اخلاقی. می­توان مهمترین علت تمایز «اندیشه دینی» و «اندیشه پست مدرن» در موارد مذکور را ناشی از دیدگاه این دو اندیشه نسبت به «معرفت شناسی» و « خدا» دانست. نوع دیدگاهی که نسبت به این دو مهم وجود دارد، حوزه های دیگر را نیز به شدت تحت تأثیر خود قرار می­دهد. باور به خدا در اندیشه دینی باعث شده است تا اخلاق دینی امری غایتمند، ارزشی، مطلق و کلی باشد. در مقابل عدم باور به خدا و گرایش اومانیستی و فرد گرایی در اندیشه پست مدرن، اخلاق را امری فاقد هرگونه جهت گیری ارزشی، نسبی، فاقد غایت و متکی به فرد کرده است.           
کلیدواژه‌ها