«روابط اظهاری» در آموزههای دین اسلام، بسیار مورد تأکید قرار گرفتهاند. این روابط مبیّن نوعی از امر اجتماعی و نیروهایی است که بیرون از کنترل و ارادة منفعتگرایانه فردی قرار دارند و به جهت فقدان جهتگیریهای خودمدارانه، منافع مشترک و کلاننگر را مطمح نظر قرار داده تا به واسطه چنین روابطی، همبستگی اجتماعی در جامعه، افزایش یابد. این نوع روابط که در نقطه مقابل «روابط ابزاری» جای میگیرد؛ دارای کارکردهایی چون: تقویت پیوند اجتماعی، بازسازی اخلاقی جامعه، هویتیابی مجدد جمعی، کاهش فردگرایی، تقویت نوع دوستی، همنوایی اخلاقی- اجتماعی، معنابخشی به زندگی، تقویت مناسک اجتماعی و... میباشد. در این نوشتار به روش اسنادی و با توجه به منابع موجود، به بازکاوی موضوع مورد مطالعه پرداخته شده است، که نتایج نشان میدهد متأسفانه در شرایط کنونی با توجه دلایل متعدد از جمله: 1- عوامل فرهنگی و گفتمانی (تضعیف فرهنگ سنتی و دینی، کاهش اثر آموزههای دینی، رشد عقلانیت ابزاری، فردگرایی به عنوان الگویی از عاملیت شخصی) و 2- عوامل اجتماعی (غلبه وجه اقتصادی بر مناسبات اجتماعی، نگاه انتقادی بر روابط و کاهش سرمایههای اجتماعی، تضعیف مکانیزمهای تعاملی و ابزاری شدن ارتباطات) 3- عوامل سیاسی (سیاسی شدن روابط اجتماعی، سبقت جویی به عنوان مکانیزمی از کنشهای سیاسی درنقد روندهای جاری و عدم مدیریت تحقق اهداف جمعی (وجود شکاف طبقاتی، تبعیض، بیعدالتی، احساس محرومیت و...) به نسبت بسیار زیادی، جامعه ایران از « حالت اظهاری به حالت ابزاری» در حال تغییر است؛ این دگرگونی سبب سیّال شدن روابط عاطفی و خانوادگی در شرایط کنونی جامعه ایران گردیده است؛ گواه این مدعا، مشاهده تمایزیابی فراوان در الگوهای سبکزندگی کنونی میان اقشار گوناگون اجتماعی، سکولاریزه کردن سبک زندگی و به تبع آن توجه به لذتطلبی، مدرن شدن به واسطه کسب هویتهای جدید و سبک زندگی مستقل، تکنولوژیک شدن، مصرفی شدن، مجازی شدن الگوهای سبک زندگی و..... در جامعه ایران، خصوصاً در میان اقشار جوان میباشد. از این رو امروزه ضرورت بازکاوی روابط اظهاری در نظام آموزههای دین اسلام و عملیاتی نمودن آن در جامعه بیش از هر زمان دیگری احساس میگردد.